آیا عصر تک‌خوری شرکت‌های ای.تی فرارسیده؟

فیس‌بوک، گوگل و آمازون به دلیل انحصاری بودن جایگاه‎شان به‏ میزان زیادی مانع از نوآوری شده‌اند. آمارها نشان می‏دهد، در حالی‌که سود گوگل و فیس‌بوک سر به فلک کشیده، درآمد تجارت‏‌های رسانه‏‌ای از قبیل انتشار روزنامه یا تجارت موسیقی از سال ۲۰۰۱ با کاهش شدید ۷۰ درصدی مواجه شده است

نیویورک‌تایمز: در طول تنها ده سال پنج شرکت بزرگ جهانی یعنی مایکروسافت، اکسون موبیل، جنرال الکتریک، سیتی گروپ و شل جای خود را به اپل، آلفابت (شرکت مادر گوگل)، آمازون و فیس بوک داده‌اند.

نکته جذاب این است که تمام این شرکت‏ها در زمینه تکنولوژی فعال هستند و در حوزه فعالیتی خود بیشترین سهم بازار را دارند: گوگل از بازار تبلیغات و جستجو سهم ۸۸ درصدی، فیس‌بوک (و شرکت‌های تابع آن اینستاگرام، واتس‌اپ و مسنجر) سهم ۷۷درصدی از ترافیک اجتماعی تلفن همراه، و آمازون سهم  ۷۴درصدی از بازار کتاب‌های الکترونیک را داراست. براساس تعریف اقتصاد کلاسیک هر سه این شرکت‏ها انحصارگر به حساب می‏‌آیند.

 

آیا به پایان گوگل نزدیک میشویم؟

سوال اینجاست که آیا می‏توان این شرکت‏ها -و به‏ویژه گوگل را به دلیل ارائه خدمات ارزان‌تر از رقیب به بازار- به شکلی انحصارگران طبیعی نامید؟

واقعیت اینست که فیس‌بوک، گوگل و آمازون به دلیل انحصاری بودن جایگاه‎شان به‏ میزان زیادی مانع از نوآوری شده‌اند. آمارها نشان می‏دهد، در حالی‌که سود گوگل و فیس‌بوک سر به فلک کشیده، درآمد تجارت‏‌های رسانه‏‌ای از قبیل انتشار روزنامه یا تجارت موسیقی از سال ۲۰۰۱ با کاهش شدید ۷۰ درصدی مواجه شده است. همچنین بر اساس آمار اداره کار در فاصله سال‏های ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۶، روزنامه ‏ها بیش از نیمی از کارمندانشان را از دست داده‌اند.

پژوهش‎های دانشگاهی هم این نتایج آماری را تایید کرده و نکات مهمی را نشان می‎دهند. یک پژوهش اقتصادی در سال ۲۰۱۵ -توسط دو مشاور اقتصادی اوباما- نشان می‏دهد که افزایش بی‏‌رویه‌ی بازده سرمایه در شرکت‏‌هایی با رقبای محدود منجر به افزایش نابرابری می‏‌شود. همچنین پژوهشی دیگر که توسط دو اقتصاددان دانشگاه ام.آی.تی انجام شده نشان از آن دارد که باسابقه بودن در بازار در مقایسه با تازه کاربودن در سودآوری تفاوت قابل توجهی دارد.

اگر این ادعا درست باشد که این شرکت‎ها تبدیل به غو‎ل‎های انحصاری شده‏‌ا‌ند، آیا زمان آن نرسیده تا مقرراتی برای جلوگیری از قدرتمندترشدن و بزرگتر‎شدن آنها وضع شود؟ یا اینکه باید چشم‌مان را به روی شرایط کنونی بسته و وانمود کنیم که این انحصار نامحدود قرار نیست آسیبی به حریم خصوصی و دموکراسی وارد کند؟ در اینصورت احتمالا چهار سال دیگر این انحصارها به اوج قدرت‎شان می‌رسند. به این ترتیب جلوگیری از رشد آنها محتمل‏ترین گزینه در آینده خواهد بود. برای نمونه اقداماتی مانند وادار‎کردن گوگل به فروش دابل‎کلیک یا فیس‎بوک به فروش واتس‎اپ و اینستاگرام گریزناپذیر خواهد شد.

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *