همه آنچه که باید درباره ترکیب سیاسی دولت و پارلمان ترکیه پس از پیروزی اخیر اردوغان بدانید

اردوغان انتخابات ریاست جمهوری را برده اما در انتخابات پارلمان، حزب او یعنی عدالت و توسعه تنها ۴۲درصد کرسی‌ها را به‌دست آورده و رقیب اصلی‌اش یعنی حزب مردم ۲۲ درصد رای دارد.

روزآروز ، فاطمه کریمخان – ترکیه و البته رجب طیب اردوغان پیچ تاریخی دیگری را پشت سر گذاشتند. طی دوسه سال اخیر کشورداری برای اردوغان کار ساده‌ای نبوده است؛ اردوغان و حزب عدالت‌وتوسعه از این بحران‌ها جان سالم به‌در برده بودند: کودتا و رفراندوم برای تغییر قانون اساسی، جنگ سوریه و اختلاف اردوغان با غرب بر سر عملیات‌ نظامی این کشور در سوریه، بحران مهاجران و بحران اقتصادی ناشی از آن و نوسان‌های ارزی طی ماه‌های اخیر. حالا باید انتخابات ریاست‌جمهوری را هم به این لیست اضافه کرد.

محرم اینجه، از اعضای ارشد حزب مردم که خاستگاه لیبرال‌های ترکیه است و اصلی‌ترین رقیب آقای اردوغان در انتخابات ریاست‌جمهوری محسوب می‌شود، با این که یک روز مانده به انتخابات در آخرین میتینگ تبلیغاتی‌اش نمایش بسیار چشم‌گیری داشت و جمعیتی یک‌میلیون نفری را گرد آورد، باز هم به غیر از نوار ساحلی باریکی در غرب ترکیه، در تمامی حوزه‌های انتخاباتی، از جمله در خود استانبول، از اردوغان عقب ماند.

بعد از اردوغان، که با کسب ۵۲.۳۸ درصدِ کل آراء بار دیگر رئیس‌جمهور شد، محرم اینجه با کسب ۳۰.۷ درصد آراء در جایگاه دوم قرار گرفت. بعد از او، صلاح‌الدین دمیرتاش، کاندیدای جریان‌های چپ‌گرای ترکیه، ۸.۳ درصد آراء را به خود اختصاص داد که از مجموع آراء او در انتخابات ریاست‌جمهوری قبلی حدود یک‌درصد کمتر است. کاندیدای جریان راست افراطی، خانم مرال آکشنر، با ۷.۴ درصد آراء، چهارم شد و دو کاندیدای دیگر کمتر از یک‌درصد مجموع آراء را به‌دست آوردند؛ به این ترتیب، اردوغان دوره‌ای دیگر در قدرت می‌ماند. با این حال، این نتایج احتمالاً قدرت چانه‌زنی و مانور بیشتری به لیبرال‌های ترکیه می‌دهد و جایگاه اینجه، که مطبوعات غربی به او «معلم فیزیک پوپولیست» می‌گویند، در حزبش و در میان افکار عمومی ارتقاء می‌یابد.

شب گذشته، در آخرین ساعات شمارش آراء، وقتی آرای اردوغان با شیب ملایمی به کمتر از ۵۳ درصد رسید و در آن‌سو رأی اینجه به بیش از ۲۹درصد رسید، کسانی که روی رفتن انتخابات به دور دوم شرط بسته بودند بیشتر امیدوار شدند؛ اما حتی آنها هم انتظار شکست اردوغان را در دور دوم نداشتند. چرا که از میان دو کاندیدایی که زیر یک‌درصد رأی آورده بودند یکی به حزب اسلام‌گرای رادیکال تعلق داشت (که در صورت رفتن انتخابات به دور دوم، رأی‌اش به صندوق اردوغان ریخته می‌شد). همین‌طور، کسانی که دور اول به دمیرتاش رأی دادند بر اساس وابستگی‌های قومی این کار را کردند و گرایش‌های مذهبی این دسته به گرایش‌های لیبرالی‌شان می‌چربید. در نتیجه، بخشی از آراء کردها هم به سبد اردوغان ریخته می‌شد. یکی از اعضای ارشد حزب مردم (حزب محرم اینجه) که نمی‌خواست نامش فاش شود در این باره می‌گوید: «اگر انتخابات به دور دوم می‌رفت آقای اینجه، به‌عنوان کسی که خیلی خوب سخنرانی می‌کند، بخشی از آراء راست‌گرایان و چپ‌گرایان را به‌دست می‌آورد؛ اما نهایتاً باید پذیرفت که بیش از ۷۰درصد مردم ترکیه محافظه‌کار و مذهبی هستند؛ هر چند، رأی آنها در انتخاباتی متکثر شکسته شد در انتخابات دوتایی به سبد اردوغان ریخته می‌شد.»

در جریان شمارش آراء، برد اردوغان در انتخابات چنان برای رئالیست‌ها قابل‌پیش‌بینی بود که حتی کسانی که به آقای اینجه رأی داده بودند هم نتایج انتخابات مجلس را با حساسیت بیشتری دنبال می‌‌کردند. حزب اردوغان ۴۲درصد آراء این انتخابات را به‌دست آورده است: ۲۹۳ کرسی. حزب مردم هم، با اختلافی حدوداً ۲۰درصدی، حزب عدالت‌وتوسعه را دنبال می‌کند. CHP با ۲۲درصد آراء ۱۴۶ کرسی را در مجلس آینده به دست آورده است. HDP، جریان چپ مقابل اردوغان که خواستگاه دمیرتاش هم هست، با ۱۱.۶درصد آراء، ۶۷ کرسی را ازآن خود کرده است. MHP، حزب راست‌گرای حرکت ملی، با ۱۱.۱درصد، تنها ۵۰ کرسی در مجلس آینده خواهد داشت و حزب خانم آکشنر، که به‌سختی ۱۰درصد آراء را به‌دست آورده ۴۴ کرسی.

در حال حاضر، با این نتایج، حزب عدالت‌وتوسعه در مجلس دست بالای مطلق را ندارد؛ اما احتمال ائتلاف آن با MHP نگرانی‌ها را درباره تمرکز بیش از پیش قدرت در ترکیه افزایش می‌دهد؛ البته اعضای حزب عدالت‌وتوسعه و حرکت ملی چندان نگران این مسأله نیستند. شب گذشته، در جشن‌های خیابانی، پرچم‌های MHP در کنار پرچم‌های AKP در دست مردمی که به خیابان آمده بودند می‌چرخید. حتی طرفداران HDP هم از این که بیش از ده‌درصد آراء مجلس را به‌دست آورده‌اند به وجد آمده و مشغول پایکوبی بودند.

از جمله وعده‌های انتخاباتی رقبای اردوغان در انتخابات ریاست‌جمهوری پایان‌دادن به فساد دولتی، توقف درگیری‌ها و عادی‌کردن روابط با کشور سوریه، برای برگرداندن هر چه سریع‌تر مهاجران سوری به کشور سوریه، عادی‌سازی روابط با غرب و البته پایان‌دادن به تمدید قانون «شرایط اضطراری» بود که بعد از کودتای سال ۲۰۱۶ هنوز برقرار است. حالا که قرار است آقای اردوغان یک دور دیگر در قدرت باقی بماند، روشن نیست که آیا تغییری در وضعیت ایجاد ‌می‌شود یا نه.

اردوغان از سال ۲۰۰۲ تاکنون همواره در رأس هرم قدرت ترکیه حضور داشته است و حالا این شانس را دارد که دوران زمام‌داریش را به بیش از بیست سال افزایش دهد. آنگونه که کلیپ‌ها و بیلبورد‌های پرشمار تبلیغاتی حزب عدالت‌وتوسعه در ترکیه نشان می‌دهند، رأی‌دهندگان به آقای اردوغان امیدوار هستند: ادامه زمام‌داری او به‌معنی ادامه ثبات و افزایش رشد اقتصادی است. با این حال، نباید از نظر دور داشت که ترکیه در مرزهایش با عراق و سوریه در حال جنگ است و در کنار چین، از بزرگ‌ترین زندان‌های روزنامه‌نگاران محسوب می‌شود. ترکیه، بعد از کودتای نافرجام سال ۲۰۱۶، هنوز راه‌حلی برای سامان‌دادن به وضعیت زندانیان سیاسی پیدا نکرده است و از سوی نهادهای حقوق‌بشری بین‌المللی تحت فشار قرار دارد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *