نگاهی به سخنان اخیر احمدی‌نژاد ؛ آیا تحریم‌ها به دلیل اقدامات دولت اصلاحات بود؟

احمدی نژاد می‌گوید که تحریم‌ها به دلیل اقداماتی بود که در دوره مذاکرات حسن روحانی در دولت اصلاحات اتفاق افتاد. سخنان اخیر او درباره تحریم‌ها، چقدر با مستندات تاریخی مطابقت دارد؟

محمود احمدی‌نژاد در مصاحبه ویدئویی که اخیرا منتشر کرده، مدعی شده که تمام تحریم‌هایی که گریبانگیر ایران شده، به دلیل فعالیت‌های سال‌های ۸۰ تا ۸۲ است. یعنی زمانی که حسن روحانی مسيولیت مذاکره در پرونده هسته ای ایران را به عهده داشته. او در این باره می‌گوید:

«تحریمها دو دسته هستند، تحریمهای سازمان ملل و شورای امنیت چیز مهمی نیست. حرکات ایضایی است که قبلا هم نتوانست جلوی حرکت ملت ایران را بگیرد و الان هم که با این توافق جدید برداشته شده اتفاق خاصی نیفتاده. اما یک سری تحریم‌هایی هست که امریکا و اتحادیه اروپا، خارج از این تحریم‌ها انجام داده اند که ما همان موقع هم گفتیم این تحریم‌ها خطرناک است. محور اصلی آن تحریم‌ها هم بانک مرکزی و نفت بود. یعنی تجارت خارجی ما را دچار بحران کنند.»

او مسئولیت این تحریمها را متوجه زمانی که روحانی مسئول پرونده هسته ای بود می داند و می‌گوید:

«تحریم‌های اولیه بهانه اش چه بود؟ تمام قطعنامه ها و تحریمهایی که علیه ما صادر شده، بهانه‌اش برمی‌گردد به اتفاقاتی که در فاصله سالهای ۸۰ تا ۸۲ در کشور ما افتاده است. دوره ای که همین آقای روحانی مسئول بود. در آن دوره آنها مدعی شدند که شما به سمت نظامی منحرف شدید و قفل کردن تاسیسات هسته‌ای هم با همین بهانه بود. بعد از آن هم همیشه همین بهانه که ایرانی ها در آن دوره منحرف شده اند و پنهانکاری کرده اند و می‌خواهند بمب بسازند را تکرار کرده اند. از سال ۲۰۰۵ – ۲۰۰۶ که دولت ما آمد دیگر همه گزارشها این است که دیگر اتفاق خاصی نیفتاده. چون ما به لحاظ حقوقی کار را محکم جلو می بردیم. اصل فعالیتهای هسته ای در دوره ما اتفاق افتاده اما با استفاده کامل از ظرفیتهای ان پی تی و قراردادهای بین المللی عمل کردیم.»

او تاکید کرده که:

« قطعنامه ها قابل انتشار است و مردم می توانند ببینند که تمام بهانه های آنها مربوط به دوره قبل از دولت ماست و ربطی به دولت ما ندارد.»

احمدی نژاد حتی مدعی است که تاسیس فردو هم به اطلاع آژانس رسیده بوده و درحالیکه آرشیو خبرگزاری ها پر از واکنش مقامهای خارجی ئس از انتشار خبر وجود فردو است، او می‌گوید:

«حتی فردو را که ساختیم، به آنها خبر دادیم. فردو را زیر کوه ساختیم که نتوانند تخریبش کنند. آمریکاییها می خواستند بگویند که ما مخفی‌کاری کرده ایم. ولی ما گفتیم قبلا خبر داده ایم و این هم سندش!»

دفاع از شکستن پلمب تاسیسات هسته ای

احمدی‌نژاد در بخش بعدی حرفهای خود به سراغ موضوع تحریمهای جدیدتری می‌رود که حالا معتقد است به کشور آسیب زده اما مسببان آن، برخی از داخلی‌ها بوده اند. او برای تشریح ماجرا به سال ۸۴ و آغاز دوران ریاست جمهوری خود برمی‌گردد. همان زمانی پلمب تاسیسات هسته ای باز و فعالیتهایی که ایران به صورت داوطلبان متوقف کرده بود، از سر گرفته شد. احمدی نژاد درباره این تصمیم می‌گوید:

سال ۸۴ ما رفتیم به آژانس اعلام کردیم که نمی‌خواهیم داوطلبانه تاسیساتمان را ببندیم و می خواهیم آنها را فعال کنیم. فعال کردیم و سال ۸۶ به سوخت هسته ای رسیدیم.

او خردادماه سال ۸۸ در جریان رقابتهای انتخاباتی آن سال درباره نحوه این اقدام خود گفته بود:

«همان سه چهار روز بعد از تنفیذ اولین کاری که ما کردیم گفتیم به آژانس اطلاع بدهید تا مأمورینشان بیایند، اگر نیایند ما خودمان پلمبها را باز میکنیم و پلمبها باز شد. جلسه گذاشتیم، عده ای میگفتند که شورای امنیت قطعنامه میدهد، خط قرمز ما کجاست؟ دیگری میگفت شورای امنیت و قطعنامه. ما استدلال کردیم و گفتیم برادران عزیز! شما اگر یک چیزی را که سر و ته آن دست آنهاست – شورای امنیت ، قطعنامه ، سر و ته آن دست آنهاست ، ما که دخالتی نداریم ، همه اش دست خودشان است – شما اگر این را به عنوان خط قرمز بپذیری باید کل کشور را تحویل بدهی، دوتا ماچ هم رویش بدهی چون آنها که راضی نمیشوند! بنابراین خط قرمز ما عزت و منافع ملی ملت ایران شد. گفتیم همین است.»

این درحالی است که علی خرم، کارشناس روابط بین الملل کشورمان، سال ۹۳ در گفت و گویی درباره این موضوع، گفته بود:

«در آن دوران هنوز دولت احمدی‌نژاد سرکار نیامده بود. در کمیته‌ای که برای این موضوع شکل گرفت به آقای خاتمی گفته شد که می‌توانیم فک پلمب کنیم. به ایشان عرض شد که اگر شما صلاح نمی‌دانید، بگذارید در دولت بعد این فک پلمب انجام گیرد. ایشان گفتند نه در همین دولت این اتفاق بیفتد که دولت بعد بتواند ادعا کند که این اقدام توسط دولت قبل انجام شده است و تمام تقصیر به گردن این دولت بیفتد تا دولت بعدی بتواند ‌عذر و بهانه‌ای داشته باشد.»

 

نگاهی به تاریخ و علت تصویب قطعنامه‌های تحریم شورای امنیت سازمان ملل، که در دولت احمدی‌نژاد علیه کشورمان تصویب شد، موضوع را به گونه ای دیگر نشان می‌دهد:

پیامد نخست این تصمیم، اخطار شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی در پانزدهم بهمن ۱۳۸۴ (چهارم فوریه ۲۰۰۶) به ایران بود مبنی بر آنکه اگر تهران غنی سازی اورانیوم را تعلیق نکند، موضوع را به شورای امنیت گزارش خواهد داد.
با نادیده گرفتن این اخطار، هجدهم اسفند ۱۳۸۴ (هشتم مارس ۲۰۰۶) پرونده هسته ای ایران به شورای امنیت سازمان ملل متحد انتقال یافت. پس از آن، ۶ قطعنامه علیه ایران صادر شد که نخستین قطعنامه جنبه اخطاری داشت و پنج قطعنامه دیگر، تحریم هایی سنگین را بر کشورمان اعمال کرد.
نخستین قطعنامه به شماره ۱۶۹۶، نهم مرداد ۱۳۸۵ (سی و یکم ژوییه ۲۰۰۶) تصویب شد. این قطعنامه در قالب بیانیه ای خالی از اقدام های تنبیهی (تحریم) علیه ایران تنظیم شد اما از مقام های تهران می خواست همه فعالیت های مربوط به غنی سازی اورانیوم را تعلیق کنند. همچنان که اشاره شد نادیده گرفتن این بیانیه موجب تصویب پنج قطعنامه تحریمی سنگین علیه جمهوری اسلامی ایران شد.
دومین قطعنامه شورای امنیت با تهدید به تحریم های الزام آور دوم دی ۱۳۸۵ (بیست و سوم دسامبر ۲۰۰۶) با عنوان قطعنامه ۱۷۳۷ تصویب شد. شورای امنیت با صدور این قطعنامه مجموعه تحریم هایی شامل تحریم تاسیسات حساس هسته ای و توقیف دارایی ها و شرکت های ایرانی مرتبط با برنامه هسته‎ ای کشور را به تصویب رساند و به تهران ۶۰ روز فرصت داد تا غنی‎سازی اورانیوم را به حال تعلیق درآورد.
سومین قطعنامه شورای امنیت به شماره ۱۷۴۷، چهارم فروردین ۱۳۸۶ (بیست و چهارم مارس ۲۰۰۷) به مانند قطعنامه قبلی با ۱۵ رای موافق (همه اعضای شورای امنیت) به تصویب رسید. در این قطعنامه ضمن این که به ایران ۶۰ روز زمان داده شده بود تا فعالیت های هسته ای خود را تعلیق کند از همه کشورهای جهان نیز خواسته شد تا همکاری خود با شرکت های ایرانی در زمینه انرژی هسته ای را محدود کنند. ممنوعیت صادرات و واردات سلاح های سنگین به ایران نیز از دیگر مفاد این قطعنامه بود.
چهارمین قطعنامه شورای امنیت به شماره ۱۸۰۳، سیزدهم اسفند ۱۳۸۶ (سوم مارس ۲۰۰۸) با ۱۴ رای مثبت و رای ممتنع اندونزی تصویب شد. این قطعنامه، تحریم های اعمال شده در قطعنامه های ۱۷۳۷ و ۱۷۴۷ علیه ایران را تشدید کرد. در نتیجه محدودیت ‎های مسافرتی و مالی بر افراد و شرکت ‎های ایرانی افزایش یافت و اجرای برخی از این محدودیت ‎ها اجباری شد.
قطعنامه ۱۸۳۵ پنجمین قطعنامه شورای امنیت است که ششم مهر ۱۳۸۷ (بیست و هفتم سپتامبر ۲۰۰۸) با رای موافق همه ۱۵ عضو شورای امنیت علیه ایران به تصویب رسید. این قطعنامه دربردارنده تحریم های تازه علیه ایران نبود و فقط اجرای هر چه سریع تر قطعنامه های گذشته را دنبال می کرد.
ششمین و آخرین قطعنامه شورای امنیت به شماره ۱۹۲۹، نوزدهم خرداد ۱۳۸۹ ( ۹ ژوئن ۲۰۱۰) تصویب شد که بر اساس آن ایران نباید از هیچ فعالیت تجاری مرتبط با غنی سازی اورانیوم و دیگر مواد هسته ای یا فناوری دیگر کشورها بهره مند شود و همه کشورهای عضو سازمان ملل متحد باید از انتقال هرگونه ماشین نظامی مانند تانک و نفربر زرهی، هواپیمای جنگی، هلیکوپتر تهاجمی، توپخانه کالیبر بالا، کشتی نظامی، موشک و سیستم ها و تجهیزات مربوط به این سلاح ها به ایران جلوگیری کنند.
در مجموع، با انتقال پرونده هسته ای ایران به شورای امنیت، این پرونده از وضعیت حقوقی خارج و به فضای سیاسی- امنیتی کشیده شد. قطعنامه هایی که روزی «کاغذپاره» خوانده می شد نه تنها ایران را در تنگنا قرار داد بلکه مسیر وضع تحریم های یکجانبه و چندجانبه آمریکا و همچنین اتحادیه اروپا و دیگر کشورها را علیه ایران هموار کرد.

حالا با گذشت ۱۲ سال از آن اقدام، احمدی نژاد در سخنان جدیدش، آن اقدام را به عنوان یک دستاورد مثبت معرفی می‌کند و می‌گوید:

«آنهاهمه تلاششان را کردند که جلوی ما را بگیرند و موفق نشدند. ما هم رسما اعلام کردیم که شما نتوانستید جلوی ما را بگیرید و حالا سوخت صنعتی در دست ماست. بیایید به جای تقابل، تعامل کنیم. اگر ادبیات ما را از سال ۸۶ به بعد ببینید در جهت تعامل است. گفتیم آقا ما هم یک کشور هسته ای هستیم مثل شماها. بیایید بنشینیم کنار هم و همکاری کنیم، چرا دعوا کنیم؟»

احمدی نژاد در گفت و گوی اخیر خود فاصله سالهای ۸۴ تا ۸۶ را دوران فشار ناموفق غربی‌ها معرفی می‌کند و سپس ماجرا را به گونه‌ای روایت می‌کند که گویی بعد از ۸۶، ما از موضع برابر پای میز مذاکره با غربی ها نشسته ایم. اما روند تصویب تحریمهای جدید علیه ایران در شورای امنیت سازمان ملل در تمام سالهای بعد نیز ادامه یافت.

درباره اینکه ادبیات احمدی نژاد که از آن با نام تعامل یاد می‌کند در سال ۸۶ چگونه بود و منجر به چه اتفاقاتی در معادلات سیاسی داخلی ایران شد، این گزارش را هم بخوانید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *