مام بی‌سر وطن

قطب‌الدین صادقی در «مروارید» به سراغ کتاب مستطاب و ارزشمند تاریخی جهانگشای جوینی رفته است تا برگه‌ای خونین از تاریخ زخم‌دیدۀ ایران را در برابر دیدگان مخاطب معاصر بر صحنه مجسم کند.
داستان نمایش، روایتگر ماجرای یکی از خوانین مغول است که با سرباز خود به دنبال کیسۀ مرواریدی می‌گردد که توسط دختری مروارید نام از قلعۀ یکی از شهرها پیش از تسخیر بیرون آورده شده. نمایشنامه مضامینی نظیر سقوط انسانیت و اخلاق در زمان جنگ، شهوت و دنیا پرستی، عبرت از تاریخ، شقاوت بشری و … را در خود می‌پروراند و در بستری از خشونت و ریاکاری به مخاطب ارائه می‌دهد.
مروارید/ کارگردان: قطب‌الدین صادقی/ بازیگران: شکوه احمدنیا، فرناز ساسانیان، روزبه کریمی

ادامه مطلب

اکشن‌های شگفت‌انگیز

«زن شگفت انگیز » نام شخصیت اَبَرقهرمانی است که پس از سالها بار دیگر با عنوانی مستقل روانه سینما شده است. این شخصیت که از کاراکترهای مشهور کمپانی DC است، نخستین بار سروکله‌اش در سال ۱۹۴۱ در آثار مصور این کمپانی پیدا شد. در آن زمان این شخصیت بیشتر به دلایل فمینیستی پا به عرصه اَبَرقهرمانان گذاشته بود و اتفاقاً در ارائه پیام خود نیز تا حد زیادی موفق بود. خالقین این اَبَرقهرمان برخلاف دیگر همتایانش، ویژگی های فوق العاده و گذشته پرباری را برای شخصیت پردازی او در نظر گرفته‌اند که او را تبدیل به یکی از قدرتمندترین اَبَرقهرمانان دنیای کمیک می‌کند.
زن شگفت‌انگیز/ کارگردان: پتی جنکینز/ فیلم‌نامه: زک اسنایدر/ بازیگران: گال گادوت، کریس پِین، رابین رایت/ محصول  ۲۰۱۷

ادامه مطلب

در یک شب اتفاق افتاد

در اولین سکانس فیلم دو دختر جوان را می‌بینیم که با حالی نه‌چندان مساعد از یک مهمانی خارج می‌شوند. به‌سختی تعادل خود را برای راه رفتن حفظ می‌کنند و درحالی‌که جای پارک ماشین خود را فراموش کرده‌اند قدم‌زنان به گوشه‌های خیابان سرک می‌کشند. فیلم سرگذشت این دو نفر را در یک‌شب تا سحر به نمایش می‌گذارد. منطق حاکم بر داستان از همین ابتدا به‌درستی قواعدی را برای ادامهٔ ماجرا تعریف می‌کند. هوشیار نبودن شخصیت‌ها که باعث می‌شود جهان اطرافشان را کمی غیرواقعی و وهم‌آلود درک کنند و البته حفظ زاویه دید فیلم برای این دو نفر. تا پایان با یک منطق واقع‌گرایانه روبه‌رو نیستیم. این دو در حرکتی که مایه‌های فانتزی دارد بزرگراه‌ها را ورودممنوع می‌روند و به شکل تصادفی مسیرهایی یکسان را دو بار طی می‌کنند. این عناصر فانتزیِ مینیمال کم‌کم رشد کرده و به حضور صدام حسین در فیلم منجر می‌شوند و روبه‌رو شدن با مردی که ادعا می‌کند از آن دنیا برای بردن آن‌ها آمده! بنابراین فیلم با یک فانتزی خیلی ملایم کار خود را شروع می‌کند و کم‌کم درک شخصیت‌ها از اتفاقات اطرافشان را به خیال نزدیک و نزدیک‌تر می‌کند.
مادر قلب اتمی/ کارگردان: علی احمدزاده/ نویسنده: علی احمدزاده/ بازیگران : ترانه علیدوستی، پگاه آهنگرانی، مهرداد صدیقیان، محمدرضا گلزار، رضا بهبودی، احسان امانی

ادامه مطلب

تری ایگلتون و پرسش‌هایی از مارکس

بعید است کسی شک کند که تری ایگلتون، مارکسیست دوآتیشه‌ی بریتانیایی، بدون مبالغه خوش‌ذوق‌ترین نظریه‌پرداز ادبی معاصر است. او نویسنده‌ای خلاق است که نوشته‌هایش بسیاری از زمینه‌های ادبی، سیاسی و اجتماعی را شامل می‌شود. شِگِرد ایگلتون، که شاید مهم‌ترین نکته‌ی محوری همه‌ی آثارش باشد، بحث‌برانگیز کردن مقولاتِ کلیشه‌ای و تکراری است. با این حساب، اگر از خواندن و شنیدن در مورد یک موضوع خسته شده‌اید، خودتان را به دست ایگلتون بسپارید. نوشته‌های مفصل او در مورد خواهران برونته مصداق بارز این مدعاست. مسائلی که برای‌مان «بدیهی» و «طبیعی»، «تکراری» و «خسته‌کننده» می‌نمایند، در نوشته‌های ایگلتون جانی تازه می‌گیرند. نوشته‌های او چه در مورد «ساموئل ریچاردسون» باشد، چه در مورد «سیلیکون ولی»، در مورد «مبتذل بودن خوشبینی» یا مضرات وجودی «سرمایه‌داری و مل گیبسون»، خواننده را حسابی سرذوق می‌آورد.
پرسش‌هایی از مارکس/ تری ایگلتون/ ترجمه‌ی صالح نجفی و رحمان بوذری/ نشر هرمس ۱۳۹۶/ ۳۰۰ صفحه/ ۳۷ هزار تومان

ادامه مطلب

زبان، ذهن و فرهنگ: مقدمه‌ای مفید و کاربردی

زولتان کوچش استاد زبان‌شناسی بخش مطالعات آمریکاییِ دانشگاه اوتوس لوراند در بوداپست است. او یکی از چهار ویراستار نشریه‌ی آکادمیک و بین‌المللی استعاره و نماد است که به دست انتشارات لارنس ارلبام در آمریکا چاپ می‌شود. علاوه برین او عضو هیئت مشاوران نشریه‌ی زبان‌شناسی شناختی و چند نشریه‌ی بین‌المللی دیگر است و در تدوین چند لغت‌نامه‌ی انگلیسی به مجارستانی و مجارستانی به انگلیسی دست داشته است. او در حال حاضر بر زبان و صورت‌بندی‌های مفهومی احساسات، تنوع‌های بین‌فرهنگی استعاره و رابطه‌ی زبان، ذهن و فرهنگ از دیدگاه زبان‌شناسی شناختی کار می‌کند.
همان‌طور که از عنوان‌ش پیداست کتاب کوچش مقدمه‌ای کاربردی برای آشنایی با مسائل زبان، ذهن و فرهنگ از دیدگاه زبان‌شناسی شناختی‌ست، چارچوبی که کووچش کم‌وبیش سخت‌گیرانه اتخاذ کرده و او را بررسی این مسائل از چارچوب‌های دیگر معاف کرده است. کووچش در پی پاسخ به این پرسش است که «ما چطور به تجربیات‌مان معنا می‌دهیم؟». با این وجود به نظر می‌رسد که کوچش در عمل معنا را امری نشأت‌گرفته از ذهن می‌داند که توسط فرهنگ صورت‌بندی شده است و به این ترتیب به نقش تعاملات و زیرمتنِ اجتماعی که در پس واژه‌ی «ما» نهفته است چندان بهایی نمی‌دهد. کتاب جنبه‌ی عملی خود را در نکات کلیدی و تمرین‌هایی که در انتهای هر بخش آمده نشان می‌دهد. به این ترتیب کتاب با وجود ادعای برآورده کرده گزارشی کامل از جنبه‌های مختلف ساخت معنا در عمل توصیفی خوب از نمونه‌های این فرآیند، آن هم از دیدگاه رایج زبان‌شناسی شناختی به دست می‌دهد. فصل چهارم کتاب که به رده‌بندی‌های جنجالی‌تر فرهنگی و بحث درباره‌ی هنر می‌پردازد و از چارچوب اصلی کتاب فراتر می‌رود، شاید نوآورانه‌ترین دستاورد کووچش درحوزه‌ی تخصص‌ش باشد. کتاب گرچه برای ناآشنایان به حوزه‌ی زبان‌شناسی شناختی خواندنی‌ست و دیدگاه‌هایی نو بر زبان و معنا را مطرح می‌کند حرف تازه‌ای برای دانشجویانی که بیشتر با این حوزه آشنا‌ی‌اند ندارد.
زبان، ذهن و فرهنگ: مقدمه‌ای مفید و کاربردی/ زولتان کوچش/ ترجمه‌ی جهانشاه میرزایی/ نشر آگه ۱۳۹۶/ ۱۰۰ صفحه/ ۱۵ هزار تومان

ادامه مطلب

چشم‌اندازهای آرمان‌شهر

ادوارد راث‌استاین، دانش‌آموخته‌ی دانشگاه‌های کلمبیا و شیگاکو، بیش از همه به عنوان منتقد فرهنگی نشریه‌ی نیویورک تایمز فعالیت کرده است. علاوه بر نوشتن انتقادی بر موسیقی و کتاب در نشریه‌ها‌ی تایمز، نیورپابلیک و نیویورک بوک ریویو، نویسنده‌ی کتاب نشانه‌های ذهن: زندگی درونی موسیقی و ریاضیات هم بوده است. مارتین ای. مارتی، استاد ممتاز دانشگاه شیکاگو و پژوهشگر حوزه‌ی تاریخ دینی آمریکا، به‌خصوص از اواخر قرن هیجدهم تا قرن بیستم در زیرمتن «فرهنگ آتلانتیک» است. هربرت میوشامپ منتقد بخش معماری نشریه‌ی نیویورک تایمز و نویسنده‌ی کتاب انسان و شهر: فرانک لوید رایت در شهر نیویورک است.
از بهشت کارگران مارکس گرفته تا جامعه‌ی بی‌قید و بند هیپی‌های دهه‌ی هفتاد، ایده‌های آرمان‌شهری انگار همیشه دو وجه مشترک داشته‌اند، این‌که به طرز خارق‌العاده‌ای منطقی آغاز می‌شوند و به فاجعه ختم می‌شوند. چه که وقتی توماس مور در سال ۱۵۱۰ میلادی، واژه‌ی «اتوپیا» را از یونانی به معنای «ناکجاآباد» ساخت تا بهشت مجسم‌شده در کتاب‌اش را نام بدهد نه فقط آرمان‌های این مکان برساخته، که گریزپایی‌شان را هم به تصویر کشید. مجموعه مقاله‌های راث‌استاین، مارتی و میوشامپ که بر پایه‌ی سخنرانی‌های در کتابخانه‌ی عمومی شهر نیویورک گردآوری شده‌اند، هم به همین شکل خاطرنشان می‌کنند که گرچه جاده‌های آرمان‌شهری غالباً به شکست یا دیستوپیا منجر ختم شده‌اند رانه‌ و کاوشگری آرمان‌شهرانه به خودی‌خود امری بسیار ارزشمند است. راث‌استاین با بررسی میراث ادبی و فلسفی این مفهوم برین نکته پافشاری می‌کند که روی دیگر هر آرمان‌شهر دیستوپیاست. او با ردیابی ایده‌های آرمانی در سیاست و فن‌آوری، جایی که اینترنت به عنوان چشم‌اندازِ کلاسیک آرمان‌شهر تلقی می‌شود، استدلال می‌کند که تنها در هنر، و به ویژه در موسیقی‌ست که میلِ آرمان‌شهری ارضا می‌شود. مارتی در مقاله‌‌اش گونه‌های مختلف آرمان‌شهر را، از جهان کلاسیک توماس مور تا طراحی شهریِ تجربه‌گرایانه‌ای که خود در آن مشارکت داشت، را بررسی می‌کند تا نشان دهد گرچه آرمان‌شهرها هیچ‌گاه محقق نمی‌شوند باید در سرزنش و محکوم‌ کردن‌شان محتاط بود، چرا که نباید فراموش کرد ایده‌های آرمان‌شهری ابعادی از وجودمان را به یادمان می‌آورند و سرمنشأ ایده‌هایی‌اند که می‌توانند در خاک واقع‌گرایانه‌تر و عملی‌تری بارور شوند. هربرت میوشامپ نیز در مقاله‌اش به تصاویر آرمان‌شهری در دو عرصه‌ی کاملاً متفاوت نگاه می‌کند، یکی سنت بودایی و دیگری آثار معمار وینی، آدولف لوس. به نظر میوشامپ آثار لوس آرمان‌شهر را به مثابه‌ی «نمادی از کمال» تصویر می‌کنند، در حالی که به زعم او، بودیسم نمونه‌ای از گرد هم آمدن ادراک سوبژکیو و واقعیت ابژکتیو در رابطه‌ای‌ست که در عین دوگانه بودن منسجم است. خواندنِ چشم‌انداز‌های آرمان‌شهری نه فقط مروری نقادانه برین بهشت‌های متناقض که تلاشِ بی‌وفقه‌ برای پاسخ به این سوال است؛ آیا می‌شود پیشرفت را بدون چشم‌اندازی از آرمان شهر تصور کرد؟
چشم‌اندازهای آرمان‌شهر/ ادوارد راث‌استاین، مارتین ای‌. مارتی، هربرت میوشامپ/ ترجمه‌ی امین یدالله پور/ نشر آگه ۱۳۹۶/ ۵۰۰ صفحه/ ۲۰ هزار تومان

ادامه مطلب