از دانشگاه شریف تا جواب هاشمی به قالیباف

مرور روزنامه‌های صبح با روزآروز

محمدحسن نجمی
۴ | دی | ۱۴۰۰ ۳۷۳ ۰

هفت‌صبح کپی دولت کرامت از روی شاگردان دانشگاه شریف


روزنامه هفت صبح در گزارش نخستش به این نکته اشاره کرده که طرح دولت برای بنزین از سوی اندیشکده حکمرانی شریف آماده شده. یعنی دولت مدعی کرامت از روی دست شاگردان یک آکادمی نئولیبرال هرچند با ظاهری حزب‌اللهی برنامه‌های‌اش را پیش می‌برد.

این روزنامه نوشته:  «براساس طرح جدید دولت که به صورت آزمایشی قرار است اجرایی شود، به جای تخصیص بنزین به خودروها، هر ایرانی سهمیه دریافت می کند و می تواند آن را در بازار به فروش برساند.

انتشار نامه فوق محرمانه محسن رضایی، معاون اقتصادی رئیس جمهور به برخی دستگاه های دولتی برای اجرای طرح اختصاص سهمیه بنزین به هر ایرانی، طی روزهای گذشته حواشی بسیاری را در میان افکار عمومی ایجاد کرده است. محسن رضایی در این نامه گفته است این طرح به صورت پایلوت در جزایر کیش و قشم اجرایی می شود تا با بررسی نتایج آن، طرح مورد اشاره در کشور اجرایی شود.

زمزمه افزایش قیمت بنزین موجب بروز انتقاداتی در میان مردم و رسانه ها شد که البته سخنگوی دولت و وزیر اقتصاد این موضوع را تکذیب کردند. به هر حال، این طرح قرار است اجرایی شود ولی به آرامی و با در نظرگرفتن تمامی ابعاد اجرایی. اما این طرح چیست و توسط چه گروهی به دولت ارائه شده است؟

می گویند این طرح، توسط سعید جلیلی پخته شده است در حالی که طرح مورد نظر، همان نسخه ای است که اندیشکده حکمرانی شریف دو سال پیش آن را تدوین کرده  و برخی نمایندگان مجلس از جمله مالک شریعتی به دنبال اجرای آن بودند.

درباره اندیشکده حکمرانی شریف باید گفت این نهاد علمی در سال ۱۳۹۴ توسط عده ای از فارغ التحصیلان دانشگاه صنعتی شریف تایسس شد؛ مهندسانی که به اقتصاد علاقمند بودند و پژوهش های بسیاری را در حوزه اقتصاد انجام می دادند و البته می دهند.

این گروه در سال ۹۶ روی موضوع یارانه‌ها و کسری بودجه مطالعات خود را آغاز و اذعان کرد با توجه به کاهش درآمدهای نفتی و تشدید کسری بودجه، باید به سمت بهینه کردن درآمدها و هزینه ها گام برداشت که انرژی یکی از مهمترین محورهای عملیاتی این مطالعات بود.

آن‌ها می‌گویند دهک دهم، یعنی دهک ثروتمند- ۲۲ برابر دهک اول یعنی دهک فقیر جامعه یارانه بنزین دریافت می کند.

این گروه مدعی است بار مالی یارانه بنزینی که بر دوش دولت است، بیش از ۲۰۰ هزار میلیارد تومان است که بیشتر آن، خدمتی بود که دولت به ثروتمندان ارائه می کرد. آن هم در شرایطی که دولت در وضعیت کسری بودجه بزرگی قرار داشت و نیاز بود تا انقلابی بزرگ در این حوزه شکل بگیرد.

اندیشکده حکمرانی شریف در گزارشش برای مسوولان نظامگفته  اصولا افزایش قیمت بنزین طی چهار دهه اخیر، تقریبا اثر تورمی ندارد و اگر دولت می خواهد مانع افزایش تورم شود، باید از ثابت نگه داشتن قیمت بنزین دست بردارد.

از نظر این اندیشکده، اختصاص سهمیه بنزین به خودروها اشتباه است چرا که ۶۰ درصد مردم ایران اصلا ماشین شخصی ندارند و به همین دلیل باید به‌جای تخصیص سهمیه به خودروها، به هر کد ملی سهمیه داده شود.

در این طرح، ۶۰ درصد مردمی که خودرو ندارند اما سهمیه بنزین دارند، می توانند سهیمه خود رادر بازاری که با توجه به عرضه و تقاضا شکل می گیرد، به فروش برسانند. در این پیشنهاد، عنوان شده است قیمت بنزین به خودی خود در بازار تعیین می شود و دیگر خبری از تعیین قیمت بنزین توسط دولت نیست.

حتی دارنده سهمیه می تواند از دولت بخواهد سهمیه اش را خریده و پول آن را به حسابش واریز کند؛ البته پیشنهاد شده است برای جلوگیری از احتکار بنزین، می توان برای ذخیره سازی بنزین در حساب های کاربری، سقف تعیین کرد تا خللی در انضباط بازار بنزین روی ندهد. اگر سقف ذخیره سازی پر شود، به صورت خودکار سهمیه ذخیره شده در بازار فروخته می شود و پول آن به حساب فرد واریز می شود.

در واقع، با اجرایی کردن این طرح باید یک سامانه رسمی فعال شود که قیمت بنزین در این سامانه کشف شود و با توجه به عرضه و تفاضا، بنزین میان فروشنده و خریدار تعیین شود که دولت هم نقشی در آن ندارد جز نظارت و کنترل. در مکانیزم مورد اشاره، دو طرف معامله در سامانه قیمت بنزین را مشاهده کرده و با توجه به منافع خود، بنزین را معامله می کنند.

قیمت بنزین خارج از این سهمیه بر مبنای ۹۰ درصد قیمت فوب خلیج فارس(با نرخ آزاد محاسبه خواهد شد).

از دیدگاه اندیشکده حکمرانی شریف، اولین ویژگی این طرح، مردمی کردن سازوکار تعیین قیمت بنزین و از بین بردن هزینه‌های اجتماعی است. چون سازوکار قیمت‌گذاری از دست دولت خارج می‌شود و قیمت خارج از سهمیه هم طبق الگوی بازار مشخص می‌شود، پس اگر قیمت ارز یا تورم بالا برود دیگر نیازی به افزایش قیمت توسط دولت نیست، بلکه تقاضای بنزین بالا می‌رود و قیمت طبق مکانیزم بازار بالا می‌رود.

ویژگی دیگر طرح رضایت بیشتر مردم از افزایش قیمت بنزین است. چرا که در این سازوکار افرادی که مصرف بنزین کمتر از سهمیه دارند با فروش سهمیه پول آن به حسابشان ریخته می‌شود. در این حالت وقتی تورم می‌شود، و قدرت خرید مردم ضعیف کاهش پیدا می‌کند، به‌خاطر افزایش قیمت بنزین، عملاً یارانه‌شان هم بیشتر می‌شود و بر خلاف طرح هدفمندی که ارزش یارانه نقدی مرور زمان کاهش پیدا کرد، عملا یارانه پرداختی افزایش و قدرت خرید مردم حفظ خواهد شد.

ویژگی دیگر این سازوکار این است که قاچاق معکوس تبدیل می‌شود به صادرات رسمی؛ در واقع کافی است اجازه فروش بنزین به خارج از کشور داده شود تا قیمت بازار به قیمت‌های منطقه‌ای میل کند و قاچاق در عمل تبدیل به صادرات شود. این‌گونه منافع حاصل از فروش بنزین به خارج از کشور، به جای قاچاقچیان به همه مردم می‌رسد. منبع درآمد دولت هم از صادراتی است که به واسطه کاهش مصرف بنزین ممکن شده است. البته می‌شود در قانون ذکر کرد که بخشی از این درآمد هم باید برای حمل‌ونقل عمومی صرف شود.»

ایران: رئيسی یک‌نفره اوضاع دیپلماسی منطقه‌ای را بهبود داده
روزنامه ایران نوشته: «رئیس جمهور جدید ایران با رئیس‌جمهور آذربایجان که رسانه‌ها تلاش داشتند تا او را تندرو معرفی کنند و تأکید بر منافع مشترک در همکاری، همزمان با گسترش یافتن تنش‌ها باعث شد، علی‌اف این دیدار را نقطه عطفی در تاریخ روابط دو کشور معرفی کند؛ به بیان دیگر این اتفاق که زمینه همکاری‌های جدی‌تری را به‌وجود آورد توانست یک تهدید را برای ایران به فرصت تبدیل کند.»

شرق؛ جواب محسن هاشمی به قالیباف

محسن هاشمی‌رفسنجانی در یادداشتی در روزنامه شرق از باقر قالیباف رئیس مجلس انتقاد کرده که این نمی‌شود که هر کار خوبی مربوط به شما باشد کارهای خطا مربوط به دیگران.

او به تلاش‌های ‌پدرش در احیای‌ پروژه مترو در سال‌های جنگ با وجود مخالفت تندروها اشاره کرده و خطاب به قالیباف‌ نوشته «طبیعتا در این شرایط سخت اقتصادی که موجب مشکلات معیشتی و نارضایتی عمومی مردم نسبت به تأمین‌نشدن نیازهای اولیه زندگی خود شده است، انتظار افکار عمومی از مسئولان، پاسخ‌گویی نسبت به مشکلات و پذیرش مسئولیت کمبودها‌ یا حداقل سکوت است و اینکه مسئولی تمام مشکلات و کمبودها را متوجه دیگران کرده و موفقیت‌ها را ناشی از عملکرد خود بداند، طبیعتا از نظر افکار عمومی پذیرفته نیست. همان‌گونه که سفیدنمایی کارنامه خود ناپسند است، سیاه‌نمایی عملکرد دیگران هم اخلاقی نیست».

او کنایه‌ای به تخلفات در دوران شهرداری قالیباف زده و گفته «توصیه مداوم من به همکارانم در شورای شهر تهران در دوره گذشته این بود که عملکرد مدیریت شهری در دوره جناب‌عالی با دیده انصاف مورد بررسی و نقد قرار گیرد و در کنار پیگیری تخلفات، دستاوردها نیز مورد توجه قرار گیرد».

هاشمی‌رفسنجانی گفته که «پروژه متروی تهران با همه نقاط قوت و ضعف‌هایش حاصل عملکرد مسئولان جمهوری اسلامی در چهار دهه گذشته است و نمی‌توان نقاط مثبت را به حساب یک نفر و کاستی‌ها را به حساب دیگران گذاشت، حتی اگر بخواهیم نقش آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی را در فعال‌کردن متروی تهران در اوج جنگ و بدون بودجه دولتی و همچنین پیشرفت این پروژه در دولت سازندگی را نادیده بگیریم، نمی‌توانیم کمک‌ها و اقدامات مثبت دولت‌های آقایان خاتمی و احمدی‌نژاد و مدیریت‌های شهری پیشین تهران را انکار کنیم».

رئیس پیشین شورای شهر تهران با ذکر مثال‌هایی از خدمات دولت‌های خاتمی و‌ احمدی‌نژاد در توسعه مترو تهران گفته «امروز انتظار افکار عمومی از مسئولان، پاسخ‌گویی نسبت به عملکرد خود در برابر نقدهای کارشناسی است و طبیعی است که پذیرش مسئولیت و واقع‌بینی و انصاف نسبت به کارنامه خود و دیگر مسئولان زمینه قضاوتی منصفانه مردم نسبت به مسئولان نظام را فراهم می‌کند».

باقر قالیباف رئیس مجلس چند روز پیش در چمع سفرای ایران در خارج از کشور گفته بود «من روزی شهرداری تهران را مدیریت می‌کردم آن هم درحالی که همه دولت‌ها در آن ۱۲ سال علیه ما بودند و جز تخریب شهرداری هیچ کاری نکردند، اما ما توانستیم از طریق یک خط اعتباری ویژه امور مترو را پیش ببریم؛ در این دوران ۲۰۰ کیلومتر مترو پیش رفت در حالی که در ۲۵ سال پیش از آن حدود ۷۰ کیلومتر پیشرفت داشت».

اطلاعات؛ مردم ژاپن جنس بی‌کیفیت‌ داخلی خریدند تا ژاپن، ژاپن شد! ما هم این کار را انجام دهیم!

روزنامه اطلاعات در سرمقاله خود به موضوع تولید ملی پرداخته و نوشته «ژاپنی‌ها در دوران پس از جنگ جهانی دوم، که اقتصادشان فرو پاشیده بود و کشورشان زیر بمب‌های اتمی آمریکا ویرانه شده بود، دست به بازسازی اقتصاد و صنعت زدند. از همان دوران اجناس ژاپنی هم صادر می‌شد و معمولاً چندان باکیفیت نبود. درست مثل کالاهای چینی در سالیانی پیش. مردم سراسر جهان که کالای ژاپنی در کشورشان بود، ترجیح می‌دادند به جای آن، کالای آلمانی یا آمریکایی بخرند که از مرغوبیت و تکنولوژی بالاتری برخوردار بود».

این یادداشت ادامه داده که «در ایران هم در دهه‌های ۳۰ و ۴۰ شمسی اکثرکالاهای ژاپنی بی‌کیفیت دانسته می‌شد و با اقبال عمومی مواجه نبود. اما فقط در یک کشور دنیا بود که مردم فقط کالای ژاپنی می‌خریدند؛ در ژاپن».

به اعتقاد نویسنده «این شد که ژاپن، ژاپن شد کشوری با تعصب ملی، تولید مدرن و جمعیت ثابت و ثروت انباشته. ژاپنی‌ها سال‌ها، کالاهای نامرغوب خود را خریدند و از آن حمایت کردند تا صنایعشان رشد کند و به سطح ایده‌آل برسد».

نویسنده در ادامه ادعایی که درباره ژاپنی‌ها را کرده با رفتار مردم ایران مقایسه کرده و نوشته «این را مقایسه کنید با فرهنگی که همچنان در تار و پود بخشی از مردم ما رسوخ کرده که تا آنجا می‌‌توانند کالای ایرانی نخرند یا برخی مغازه‌دارانی که با افتخار می‌گویند ما اینجا جنس ایرانی نمی‌فروشیم!».

نویسنده افزوده «اگر ژاپن را مردم ژاپن، ژاپن کردند، ایران را هم باید ایرانی‌ها ایران کنند. ملت دیگری برای پیشرفت ما پیشقدم نخواهد شد. منافع ملی یعنی هر ملتی به دنبال منافع خودش باشد حتی اگر به زیان ملت‌های دیگر تمام شود. مردمی که به دنبال خرید کالای خارجی‌اند، آشکارا دارند برای منافع ملی ملت‌های دیگر تلاش می‌کنند».

اگر فرض را بر صحت ادعای مطروحه در مورد ژاپن و بی‌کیفیتی اولیه محصولاتش بگذاریم، فرق بین ایران و ژاپن در همین است که محصولات ژاپنی روز به روز بهتر شدند و دنیا را تسخیر کردند؛ اما محصولات ایرانی اگر نگوییم پسرفت کردند، لااقل درجا زدند.

یک مثال ساده که احتمالا همه‌مان در خانه‌ها با آن سر و کله زده‌ایم؛ تولید قوطی‌های حلبی روغن از ۲۰ سال پیش تا الان همچنان درجا زده و در آنها را باید با ابزارآلات گشود. یا مثالی‌ دیگر؛ ما همچنان همان پرایدی را تولید می‌کنیم که دهه هفتاد تولید می‌شده! تنها پیشرفت هم در این بوده که «زه» درِ خودرو به عنوان گزینه رفاهی قرار گرفته است. شما این را مقایسه کنید با کارخانه‌هایی‌مانند نیسان و تویوتا.

نویسنده اگر کلاه خود را قاضی کند به راحتی متوجه می‌شود که بخش عمده‌ای از صنعت ایران تقریبا درجا زده ولی ژاپنی‌ها با احترام به مردمانشان، چنان محصولاتی تولید کردند که مثال معروف «تلفن پاناسونیک ساخت ژاپن در دفتر رئیس‌جمهور آمریکا» سر زبان‌ها افتاد. این امر نشاندهنده رویکرد کیفیت‌گرای ژاپنی‌هاست. اتفاقا ژاپن را مردمش، ژاپن نکردند بلکه تصمیم‌گیران و تصمیم‌سازان بودند که با تعامل با دنیا و باز کردن درهای اقتصاد، رقابتی منصفانه بین تولیدات خارجی و داخلی‌شان برقرار کردند و در نبود انحصار، تولیدکننده ژاپنی مجبور شد که کیفیتش را بالاتر ببرد و قیمتش را اقتصادی‌تر کند؛ پیش پا افتاده‌ترین نمونه معکوس این موضوع در ایران همان صنعت خودروسازی است که حرفی برای گفتن باقی نمی‌گذارد.

شرق؛ اگر در انتخابات مردم می‌آمدند و رئیسی برآمده از آرای حداکثری مردم بود

احمد غلامی سردبیر شرق در سرمقاله‌اش حسرت انتخابات کم‌رونق ریاست‌جمهوری پیشین را خورده و نوشته «اینک بیش از هر زمان دیگر باید حسرت انتخابات پرشور ازدست‌رفته ۱۴۰۰ را خورد. انتخاباتی که نه مستقیم بلکه غیرمستقیم و نامحسوس می‌توانست ایران و «برجام» را در مذاکرات وین در موقعیت برتر قرار دهد».

او ادامه داده که «بر کسی پوشیده نیست که رئیس‌جمهور برگزیده و به‌تبع آن تیم مذاکره‌کننده اگر از پشتیبانی مردمی قوی‌تری برخوردار بودند، با صلابت و اعتمادبه‌نفس بیشتری در مسیر مذاکرات گام برمی‌داشتند. بگذریم از اینکه تیم مذاکره‌کننده، از مخالفان همیشگی برجام بوده‌اند و اینک در موقعیت متضادی قرار دارند و ناگزیرند از منافع ملی و مردم دفاع کنند. یقینا فشاری که روی آنان است بیشتر از دولت قبلی است».

او حضور حداکثری مردم در انتخابات را برابر با انتخاب شدن رئیسی قلمداد کرده و نوشته «اگر در انتخابات ۱۴۰۰ مردم به میدان می‌آمدند و دولت رئیسی برآمده از آرای حداکثری مردم بود، اکنون دولت در این مذاکرات به هر نتیجه‌ای می‌رسید مردم از آن حمایت می‌کردند خاصه اینکه ادامه تحریم‌ها آنان را در موقعیتی شکننده‌تر از قبل قرار داده است».

او با اشاره به اقدامات مجلس کنونی‌درباره برجام نوشته که «اکنون شرایطی به وجود آمده که اصولگرایان با تضادها و تناقض‌های خود مواجه شده‌اند و مهم‌تر از همه اینکه عیار سخنانشان نزد مردم سنجیده خواهد شد که تا چه میزان به استکبارستیزی باور داشته‌اند و تا چه میزان این استکبارستیزی و مخالفت با برجام بهانه‌ای برای اهداف داخلی بوده است».

جدای از نتیجه‌گیری سرمقاله که منطقی به نظر می‌رسد، این سوال مطرح است که نویسنده بر اساس چه پارامترها و شواهدی معتقد است مشارکت بالا منجر به ریاست‌جمهوری رئیسی می‌شده که نوشته «اگر در انتخابات ۱۴۰۰ مردم به میدان می‌آمدند و دولت رئیسی برآمده از آرای حداکثری مردم بود...».

نظرات

نظری ثبت نشده است، اولین نفر باشید

نظر دهید
قوانین ارسال نظر
ایمیل شما منتشر نخواهد شد نظراتی که حاوی توهین باشند منتشر نخواهند شد لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری کنید

مطالب مرتبط